Tiếng Việt tại Lào: Chìa khóa gắn kết chiến lược và sứ mệnh văn hóa

Tiếng Việt tại Lào không chỉ đơn thuần là một phương tiện giao tiếp, mà đã trở thành sứ giả văn hóa, sợi dây gắn kết chiến lược bền chặt giữa hai dân tộc anh em.

Trên đất nước Triệu Voi, ngôn ngữ không chỉ là công cụ để hiểu nhau mà còn là “linh hồn” lưu giữ những giá trị lịch sử, định hình bản sắc và thắt chặt tình đoàn kết đặc biệt. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Lào được nâng tầm lên mức “gắn kết chiến lược”, việc phát triển tiếng Việt trở thành một sứ mệnh quan trọng để bảo tồn bản sắc và xây dựng nền tảng cho tương lai.

Ngôn ngữ là “linh hồn” của mối quan hệ gắn kết chiến lược

Tại Diễn đàn “Tiếng Việt: Nhịp cầu Việt - Lào” và Cuộc thi “Sứ giả tiếng Việt tương lai” diễn ra tại Viêng Chăn, vai trò của tiếng Việt đã được nhìn nhận ở một tầm vóc mới. Không còn gói gọn trong sách vở, tiếng Việt giờ đây là “chìa khóa” để thế hệ trẻ Lào mở ra cánh cửa tri thức và thấu hiểu sâu sắc về người bạn láng giềng.

Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm khẳng định, mỗi câu tiếng Việt được cất lên trên đất Lào là một minh chứng sống động cho tình đoàn kết thủy chung, son sắt. Ông nhấn mạnh rằng ngôn ngữ chính là cầu nối bền vững nhất, nơi lưu giữ ký ức lịch sử và truyền tải những giá trị đạo lý. Đặc biệt, Đại sứ lưu ý vai trò của gia đình là môi trường đầu tiên giúp trẻ em tiếp cận tiếng Việt tự nhiên nhất, biến việc gìn giữ ngôn ngữ thành trách nhiệm chung của cộng đồng kiều bào.

Những “Sứ giả” trẻ: Khi tình yêu ngôn ngữ vượt qua rào cản

Sức sống của tiếng Việt hiện lên rõ nét qua những gương mặt trẻ đầy đam mê. Namthip Keovongphet, nữ sinh lớp 11 trường song ngữ Lào - Việt Nam Nguyễn Du, gây ấn tượng bởi khả năng giao tiếp lưu loát. Với Namthip, sự đa dạng trong chất giọng các vùng miền Việt Nam là một sự khám phá đầy thú vị. Được truyền cảm hứng từ người cha làm nghề biên dịch, em đặt mục tiêu trở thành nhà ngoại giao chuyên nghiệp để tiếp tục nối dài nhịp cầu hữu nghị.

Trong khi đó, sinh viên Mee Vanbunheuang (Trường Hữu nghị Việt - Lào) lại chọn thơ ca để bày tỏ lòng mình. Bài thơ “Nghĩa tình Lào - Việt” của Mee không chỉ là một bài thi, mà là lời cam kết của thế hệ mầm non: không để tình hữu nghị chỉ nằm trong sách giáo khoa mà phải trực tiếp giữ gìn và phát huy thông qua ngôn ngữ.

Đổi mới tư duy giảng dạy: “Ẩn kiến thức dưới niềm vui”

Để tiếng Việt thực sự bám rễ sâu trên đất Lào, phương pháp giảng dạy cần sự thay đổi căn bản. GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, Tổng chủ biên Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cho rằng bí quyết thành công nằm ở sự giản đơn. Thay vì áp đặt các quy tắc ngữ pháp hàn lâm khiến học sinh sợ hãi, giáo viên nên áp dụng phương pháp “ẩn kiến thức dưới niềm vui”.

Theo Giáo sư Thuyết, tiếng Việt nên đi vào lòng trẻ em thông qua bài hát, trò chơi và những câu chuyện kể bình dị. Khi các em yêu và sử dụng được tiếng Việt cơ bản một cách tự nhiên, các kỹ năng viết lách chuyên sâu sẽ tự động phát triển. Việc tránh “lý thuyết hóa” ngôn ngữ là yếu tố then chốt để tăng tốc quá trình tiếp thu.

Xây dựng hệ sinh thái ngôn ngữ trong thời đại số

Ông Nguyễn Duy Anh, Tổng Thư ký Mạng lưới giảng dạy tiếng Việt và văn hóa Việt Nam toàn cầu, đề xuất xây dựng một “hệ sinh thái” hỗ trợ. Điều này bao gồm việc kết nối nguồn lực, chia sẻ học liệu và ứng dụng công nghệ để việc giảng dạy trở nên bền vững trên quy mô toàn địa bàn.

Chiến lược phát triển tiếng Việt tại Lào hiện nay đang chuyển mình mạnh mẽ qua ba trụ cột chính:

• Hiện đại hóa học liệu: Xây dựng chương trình gần gũi, phù hợp với tâm sinh lý giới trẻ, xóa bỏ sự khô khan.
• Kiến tạo môi trường song ngữ: Khuyến khích sử dụng song hành tiếng Việt và tiếng Lào trong các hoạt động văn hóa, xã hội thay vì chỉ trong lớp học.
• Khai phá không gian mạng: Sản xuất nội dung sáng tạo trên TikTok, YouTube về ẩm thực, văn hóa để thu hút thanh thiếu niên.

Những câu chuyện như về “Địa đạo Vịnh Mốc” qua giọng kể của em Võ Thị Kim Ngân đã minh chứng rằng: khi ngôn ngữ được truyền tải bằng cảm xúc, nó sẽ trở thành sợi dây thắt chặt tình đại đoàn kết dân tộc.

Lời kết từ góc nhìn chuyên gia

Tiếng Việt tại Lào giờ đây không còn là một ngoại ngữ, mà là một dạng “quyền lực mềm” giúp thắt chặt tình hữu nghị. Việc kết hợp giữa tâm huyết của thầy cô, sự hỗ trợ của công nghệ và niềm đam mê của giới trẻ sẽ đảm bảo nhịp cầu ngôn ngữ này mãi xanh tươi.

Theo bạn, ngoài việc học ngôn ngữ, chúng ta cần làm gì để văn hóa Việt Nam lan tỏa sâu rộng hơn tại các nước láng giềng? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận bên dưới!