Thúc đẩy thanh toán quốc tế: NHNN đề xuất nới lỏng quản lý tài khoản ngoại tệ

Ngân hàng Nhà nước đang đề xuất sửa đổi Thông tư 16/2014/TT-NHNN nhằm tháo gỡ rào cản cho tổ chức tín dụng nước ngoài, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thanh toán quốc tế tại Việt Nam.

Sau một thập kỷ vận hành, Thông tư 16/2014/TT-NHNN đã hoàn thành vai trò là khung pháp lý nền tảng, cho phép các ngân hàng cung ứng dịch vụ chuyển tiền và quản lý tài khoản ngoại tệ, đồng Việt Nam (VND) cho cả đối tượng cư trú và không cư trú. Tuy nhiên, trước làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ và yêu cầu hội nhập tài chính sâu rộng, những quy định này hiện không còn theo kịp thực tiễn vận hành của thị trường.

Mở đường cho tổ chức tín dụng nước ngoài tối ưu hóa thanh toán

Một trong những điểm mấu chốt trong dự thảo lần này là việc bổ sung nguyên tắc sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản VND cho các tổ chức tín dụng (TCTD) nước ngoài mở tại các ngân hàng được phép ở Việt Nam.

Trong nghiệp vụ ngân hàng, để thực hiện chuyển tiền quốc tế, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam thường phải thiết lập mạng lưới tài khoản đại lý (Nostro/Vostro) tại nước ngoài. Ngược lại, các TCTD nước ngoài cũng có nhu cầu tương tự tại Việt Nam để phục vụ khách hàng có giao thương với nước ta. Tuy nhiên, Thông tư 16 hiện đang bỏ ngỏ hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng các tài khoản đại lý này.

Đặc biệt, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy xu hướng thanh toán bằng đồng bản tệ để giảm sự phụ thuộc vào một vài loại ngoại tệ mạnh, việc tạo cơ sở pháp lý cho TCTD nước ngoài đóng vai trò trung gian thanh toán là bước đi chiến lược. Điều này không chỉ giảm chi phí giao dịch mà còn tăng tốc độ xử lý lệnh chuyển tiền cho doanh nghiệp.

Thay đổi tư duy kiểm soát nguồn thu VND cho người không cư trú

Một thay đổi mang tính đột phá khác trong dự thảo là việc điều chỉnh định nghĩa về nguồn thu bằng đồng Việt Nam đối với tổ chức, cá nhân không cư trú và cá nhân nước ngoài cư trú.

Cụ thể, cụm từ “thu từ các nguồn thu hợp pháp tại Việt Nam” sẽ được thay thế bằng “thu các nguồn thu từ tổ chức, cá nhân tại Việt Nam”. Tại sao lại có sự thay đổi này?

• Áp lực từ thương mại điện tử (TMĐT): Với sự bùng nổ của các sàn TMĐT, số lượng giao dịch thu hộ, chi hộ cho người bán nước ngoài diễn ra với tần suất cực lớn và khối lượng khổng lồ. Việc yêu cầu ngân hàng kiểm tra chứng từ “hợp pháp” cho từng giao dịch nhỏ lẻ là điều bất khả thi và gây tắc nghẽn vận hành.
• Chuyển dịch điểm kiểm soát: Thay vì kiểm soát chặt chẽ ở đầu vào (khi tiền nạp vào tài khoản), NHNN đề xuất chuyển trọng tâm kiểm soát sang đầu ra. Nghĩa là, khi khách hàng muốn mua ngoại tệ từ nguồn VND này để chuyển ra nước ngoài, họ mới bắt buộc phải xuất trình chứng từ chứng minh nguồn thu là hợp pháp.

Cách tiếp cận này thể hiện tư duy quản lý hiện đại: “Thông thoáng đầu vào, chặt chẽ đầu ra”, vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế số, vừa đảm bảo an ninh tiền tệ.

Đồng bộ hóa pháp lý và linh hoạt hóa vận hành

Nhằm xóa bỏ những xung đột pháp lý, NHNN đề xuất sửa đổi trách nhiệm kiểm tra chứng từ của các TCTD để tương thích hoàn toàn với Điều 16 Nghị định 70/2014/NĐ-CP. Thực tế hiện nay, nhiều ngân hàng gặp khó khăn khi chỉ có thể kiểm tra giao dịch dựa trên “bề mặt chứng từ” mà không có cơ chế xác thực sâu hơn, dẫn đến rủi ro pháp lý cho chính đơn vị vận hành.

Ngoài ra, dự thảo cũng tinh chỉnh các quy định về tổ chức thực hiện. Việc này nhằm đảm bảo văn bản có tính bao quát, tránh tình trạng cứ mỗi khi NHNN thay đổi tên gọi hoặc cơ cấu tổ chức nội bộ lại phải tiến hành sửa đổi Thông tư, gây lãng phí nguồn lực hành chính.

Góc nhìn chuyên gia: Bước đệm cho kỷ nguyên tài chính số

Việc sửa đổi Thông tư 16 không đơn thuần là điều chỉnh câu chữ, mà là sự thừa nhận thực tế về sự thay đổi trong hành vi giao dịch tài chính toàn cầu. Khi dòng tiền không còn di chuyển theo những con đường truyền thống mà thông qua các nền tảng số, các quy định cứng nhắc về chứng từ giấy sẽ trở thành rào cản phát triển.

Nếu dự thảo này được thông qua, các doanh nghiệp FDI và các TCTD nước ngoài sẽ có hành lang pháp lý rõ ràng hơn để vận hành, từ đó thu hút thêm nguồn vốn đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam.

Bạn đánh giá thế nào về việc nới lỏng kiểm soát nguồn thu VND để thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn hoặc liên hệ với chúng tôi để cập nhật những thay đổi mới nhất về chính sách tiền tệ!