Cuộc chiến giành dầu thô Nga: Trung Quốc và Ấn Độ đối đầu vì an ninh năng lượng

Cuộc cạnh tranh giành dầu thô Nga giữa Trung Quốc và Ấn Độ đang trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết khi những biến động tại Trung Đông đe dọa nghiêm trọng an ninh năng lượng châu Á.

Thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến một cuộc dịch chuyển địa chính trị đầy kịch tính. Khi eo biển Hormuz - “yết hầu” vận tải dầu mỏ thế giới - bị nghẽn, hai gã khổng lồ nhập khẩu dầu tại châu Á là Trung Quốc và Ấn Độ buộc phải thay đổi chiến lược, dồn toàn lực “săn tìm” nguồn cung giá rẻ từ Moscow để bù đắp khoảng trống khổng lồ.

Eo biển Hormuz “tê liệt” và cú sốc nguồn cung Trung Đông

Sự bất ổn tại vùng Vịnh, đặc biệt là các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, đã khiến dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz sụt giảm nghiêm trọng. Đối với các nước châu Á, đây không chỉ là vấn đề chi phí mà là bài toán sinh tồn về năng lượng.

Dữ liệu từ Kpler cho thấy mức sụt giảm gây sốc: Lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc qua tuyến đường này trong tháng 4 chỉ còn khoảng 222.000 thùng/ngày, một con số quá nhỏ bé so với mức 4,45 triệu thùng/ngày trước khi xung đột Mỹ - Israel - Iran leo thang. Tương tự, Ấn Độ cũng ghi nhận mức sụt giảm tương ứng, từ 2,8 triệu thùng/ngày trong tháng 2 xuống còn khoảng 247.000 thùng/ngày ở thời điểm hiện tại.

So sánh mức độ tổn thương: Ấn Độ “hụt hơi” hơn Trung Quốc?

Dù cả hai đều khát dầu, nhưng khả năng chịu đựng cú sốc của New Delhi và Bắc Kinh là hoàn toàn khác nhau. Các chuyên gia phân tích chỉ ra rằng Ấn Độ đang ở vị thế dễ tổn thương hơn nhiều.

• Ấn Độ: Dự trữ dầu chiến lược chỉ đủ dùng trong khoảng 30 ngày. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ nội địa vẫn ở mức cao kỷ lục do giá bán lẻ chưa được điều chỉnh tăng đáng kể, tạo áp lực cực lớn lên nguồn cung nhập khẩu.
• Trung Quốc: Sở hữu lợi thế về dự trữ chiến lược đủ dùng từ 3-4 tháng. Tuy nhiên, điều này không khiến Bắc Kinh thảnh thơi, bởi họ cần duy trì nhập khẩu khối lượng lớn để vận hành bộ máy công nghiệp khổng lồ và dự phòng cho các kịch bản xung đột kéo dài.

Sự phụ thuộc ngày càng tăng vào dầu thô Nga

Khi các nguồn cung truyền thống bị gián đoạn và Mỹ duy trì lệnh trừng phạt khắt khe với dầu Iran, dầu Nga trở thành lựa chọn tối ưu nhờ tiêu chí: giá rẻ và sẵn có. Cuộc đua này đã đẩy tỷ trọng dầu Nga trong cơ cấu nhập khẩu của hai nước lên mức báo động.

Theo ông Benjamin Tang từ S&P Global Commodities at Sea, sự chuyển dịch của Ấn Độ diễn ra cực kỳ nhanh chóng. Trong tháng 3, Ấn Độ nhập khoảng 4,57 triệu thùng/ngày, trong đó dầu Nga chiếm tới 2,14 triệu thùng/ngày (tương đương 47%). Hãy nhìn lại tháng 2, con số này chỉ là 20%. Sự gia tăng gấp đôi tỷ trọng phụ thuộc trong một tháng cho thấy New Delhi đang đặt cược lớn vào Moscow.

Trung Quốc cũng không kém cạnh với mức nhập khẩu khoảng 1,8 triệu thùng/ngày trong tháng 3. Đến tháng 4, cuộc đối đầu trở nên trực diện hơn khi cả Trung Quốc và Ấn Độ cùng mua ở mức xấp xỉ 1,6 triệu thùng/ngày, tạo nên một cuộc giằng co thực sự trên thị trường vận tải biển.

Góc nhìn chuyên gia: Khi nguồn cung quan trọng hơn giá cả

Bà Muyu Xu, chuyên gia phân tích cấp cao của Kpler, nhận định cuộc đua này sẽ còn tiếp diễn gay gắt trong những tháng tới. Một chi tiết đáng chú ý là việc Mỹ gia hạn cơ chế miễn trừ cho một số quốc gia mua dầu Nga vận chuyển bằng đường biển vào ngày ¹⁸⁄₄, giúp giảm bớt áp lực lên giá dầu toàn cầu, nhưng không làm giảm đi sự cạnh tranh giữa hai cường quốc châu Á.

Insight chuyên sâu: Trong ngắn hạn, giá rẻ là động lực, nhưng về dài hạn, đây là cuộc chiến về khả năng đảm bảo an ninh năng lượng. Khi các tuyến hàng hải huyết mạch bị đe dọa, quốc gia nào đa dạng hóa được nguồn cung và có dự trữ chiến lược tốt hơn sẽ giành chiến thắng. Việc quá phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất (dù là Nga) cũng tiềm ẩn rủi ro địa chính trị tương tự như khi phụ thuộc vào Trung Đông.

Liệu Trung Quốc và Ấn Độ có thể tìm thấy sự cân bằng trong cuộc đua này, hay sự cạnh tranh sẽ đẩy giá dầu Nga lên cao, làm mất đi lợi thế ban đầu? Bạn nghĩ sao về chiến lược năng lượng của hai cường quốc này?

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao Trung Quốc và Ấn Độ lại tăng cường nhập khẩu dầu từ Nga?Do xung đột tại Trung Đông khiến dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, buộc hai nước này tìm nguồn thay thế giá rẻ và sẵn có.

Tại sao Ấn Độ được đánh giá dễ tổn thương hơn Trung Quốc trước cú sốc năng lượng?Vì dự trữ dầu của Ấn Độ chỉ đủ dùng trong khoảng 30 ngày, trong khi Trung Quốc có dự trữ chiến lược đủ dùng từ 3-4 tháng.

Tỷ trọng dầu Nga trong nhập khẩu của Ấn Độ thay đổi như thế nào?Tăng trưởng đột biến từ khoảng 20% trong tháng 2 lên đến 47% (khoảng 2,14 triệu thùng/ngày) vào tháng 3.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Trung Quốc và Ấn Độ lại tăng cường nhập khẩu dầu từ Nga?

Do xung đột tại Trung Đông khiến dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, buộc hai nước này tìm nguồn thay thế giá rẻ và sẵn có.

Tại sao Ấn Độ được đánh giá dễ tổn thương hơn Trung Quốc trước cú sốc năng lượng?

Vì dự trữ dầu của Ấn Độ chỉ đủ dùng trong khoảng 30 ngày, trong khi Trung Quốc có dự trữ chiến lược đủ dùng từ 3-4 tháng.

Tỷ trọng dầu Nga trong nhập khẩu của Ấn Độ thay đổi như thế nào?

Tăng trưởng đột biến từ khoảng 20% trong tháng 2 lên đến 47% (khoảng 2,14 triệu thùng/ngày) vào tháng 3.