Chiến lược quy hoạch sân bay: Không để 'tỉnh nào cũng có sân bay'

Việc quy hoạch sân bay tại Việt Nam cần một tầm nhìn chiến lược dài hạn và tính toán kỹ lưỡng về hiệu quả đầu tư để tránh tình trạng xây dựng dàn trải gây lãng phí.

Tại cuộc họp điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 diễn ra vào ngày ⁷⁄₅, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt về tư duy phát triển hạ tầng hàng không. Theo ông, sân bay không đơn thuần là một công trình xây dựng, mà là một mắt xích chiến lược trong hệ thống giao thông quốc gia.

Tầm nhìn thế kỷ: Vượt ra ngoài những con số 2030 hay 2050

Phó Thủ tướng nhấn mạnh rằng quy hoạch hàng không không nên chỉ nhìn ngắn hạn. Để tránh việc phải điều chỉnh nhiều lần gây tốn kém và mất thời gian, tầm nhìn cần kéo dài đến năm 2050, thậm chí là 100 năm. Sự ổn định trong quy hoạch là tiền đề để thu hút các nhà đầu tư lớn và đảm bảo tính bền vững của hạ tầng.

Đặc biệt, việc phát triển cảng hàng không phải được đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm:

• Quy hoạch tổng thể quốc gia: Đảm bảo sân bay phục vụ đúng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
• Quy hoạch vùng: Tạo sự kết nối giữa các cực tăng trưởng, tránh chồng chéo chức năng giữa các sân bay trong cùng một khu vực.
• Hệ thống giao thông kết nối: Xây dựng đường cao tốc, đường sắt đô thị dẫn vào sân bay để tối ưu hóa khả năng tiếp cận của hành khách.

Bài toán hiệu quả: Cảnh báo rủi ro “đầu tư dàn trải”

Một trong những vấn đề nhức nhối nhất hiện nay là tâm lý “tỉnh nào cũng muốn có sân bay”. Phó Thủ tướng khẳng định đây là tư duy nguy hiểm, dễ dẫn đến lãng phí nguồn lực quốc gia nếu hiệu quả khai thác thấp. Ngay cả khi có sự tham gia của vốn tư nhân, Nhà nước vẫn cần kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng các sân bay trở thành “những dự án bỏ hoang” hoặc hoạt động dưới công suất.

Từ bài học thực tế tại sân bay Long Thành và Gia Bình, Chính phủ yêu cầu các địa phương khi đề xuất xây dựng sân bay phải có cam kết cụ thể về hiệu quả khai thác. Đầu tư cho một sân bay không chỉ là xây đường băng và nhà ga, mà là đầu tư cho cả một hệ thống giao thông vận tải liên vùng xung quanh đó.

Điều chỉnh mạng lưới hàng không: Tập trung vào các điểm nhấn chiến lược

Trong đợt rà soát lần này, Bộ Xây dựng đã đề xuất bổ sung và nâng cấp một số sân bay trọng điểm để đáp ứng nhu cầu thực tế:

• Sân bay Măng Đen: Quy mô cấp 4C, công suất 1 triệu khách/năm vào 2030, tập trung thúc đẩy du lịch sinh thái và đảm bảo an ninh quốc phòng.
• Sân bay Vân Phong: Quy mô cấp 4E, công suất 1,5 triệu khách/năm, hướng đến phục vụ khu kinh tế và phân khúc du lịch cao cấp.
• Sân bay Quảng Trị: Nâng cấp từ 4C lên 4E để có khả năng tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng và tăng cường vận tải hàng hóa.

Việc phân cấp (4C, 4E) cho thấy sự tính toán về loại tàu bay và lưu lượng khách, tránh việc xây quá lớn gây lãng phí hoặc quá nhỏ gây nghẽn mạch phát triển.

Áp lực nguồn vốn 514.000 tỷ đồng và lộ trình thực hiện

Theo số liệu cập nhật, tổng nhu cầu vốn để phát triển hệ thống sân bay đến năm 2030 ước tính khoảng 514.000 tỷ đồng. Đây là con số khổng lồ, đòi hỏi sự phân bổ nguồn lực cực kỳ chính xác.

Lộ trình số lượng sân bay cũng có sự thay đổi nhẹ để phù hợp với thực tiễn:

1. Đến năm 2030: Dự kiến có 32 sân bay (tăng từ 30 lên 32 sau khi bổ sung sân bay Thổ Chu và Thành Sơn).
2. Tầm nhìn 2050: Dự kiến đạt 35 sân bay trên toàn quốc.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết sẽ rà soát lại toàn bộ các dự án chậm triển khai để đánh giá lại tính khả thi, kiên quyết loại bỏ những dự án không còn phù hợp với thực tiễn phát triển.

Góc nhìn chuyên gia: Việc siết chặt quy hoạch sân bay cho thấy Chính phủ đang chuyển dịch từ tư duy “mở rộng số lượng” sang “tối ưu chất lượng”. Trong bối cảnh ngân sách công hạn hẹp, việc tập trung vào các hub (trung tâm) hàng không lớn và kết nối đa phương thức sẽ tạo ra cú hích kinh tế thực chất hơn là việc phân tán nguồn lực cho nhiều sân bay nhỏ lẻ.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Bạn nghĩ sao về việc mỗi tỉnh đều có sân bay? Liệu điều này có thực sự thúc đẩy du lịch hay chỉ gây lãng phí? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Tại sao không nên tỉnh nào cũng xây dựng sân bay?Vì việc đầu tư dàn trải khi hiệu quả khai thác thấp sẽ gây lãng phí nguồn lực quốc gia, gây khó khăn trong quản lý vận hành và không tạo ra giá trị kinh tế tương xứng với chi phí đầu tư.

Những sân bay nào vừa được đề xuất bổ sung hoặc nâng cấp?Đề xuất bổ sung sân bay Măng Đen (cấp 4C), sân bay Vân Phong (cấp 4E) và nâng cấp sân bay Quảng Trị từ cấp 4C lên 4E.

Tổng nhu cầu vốn cho hệ thống sân bay đến năm 2030 là bao nhiêu?Tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống sân bay đến năm 2030 ước tính khoảng 514.000 tỷ đồng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao không nên tỉnh nào cũng xây dựng sân bay?

Vì việc đầu tư dàn trải khi hiệu quả khai thác thấp sẽ gây lãng phí nguồn lực quốc gia, gây khó khăn trong quản lý vận hành và không tạo ra giá trị kinh tế tương xứng với chi phí đầu tư.

Những sân bay nào vừa được đề xuất bổ sung hoặc nâng cấp?

Đề xuất bổ sung sân bay Măng Đen (cấp 4C), sân bay Vân Phong (cấp 4E) và nâng cấp sân bay Quảng Trị từ cấp 4C lên 4E.

Tổng nhu cầu vốn cho hệ thống sân bay đến năm 2030 là bao nhiêu?

Tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống sân bay đến năm 2030 ước tính khoảng 514.000 tỷ đồng.